Công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản ngày càng đi vào nề nếp, góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh

Thông qua công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đã thực sự tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành tài nguyên và môi trường nói riêng và Nhân dân trên địa bàn tỉnh nói chung. Những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của Chiến lược khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đối với sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh đã được nhận thức cơ bản đầy đủ, ngày càng sâu sắc, từng bước tạo chuyển biến mạnh mẽ và sâu rộng về ý thức tự giác chấp hành pháp luật, sử dụng hợp lý, tiết kiệm các nguồn tài nguyên, cùng chung tay bảo vệ tài nguyên khoáng sản, đưa công tác quản lý Nhà nước về tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn ngày dần đi vào nề nếp và có hiệu quả. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh không còn tình trạng đầu tư, khai thác khoáng sản manh mún, nhỏ lẽ, kém hiệu quả gây ô nhiểm môi trường. Đặc biệt, tỉnh đã xóa bỏ các cơ sở sản xuất gạch ngói thủ công theo đúng mục tiêu của Chiến lược.

Đối với khu vực có khoáng sản phân tán nhỏ lẻ, UBND tỉnh đã tích cực phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng chủ đầu tư thực hiện khoanh định khu vực và thăm dò, đánh giá trữ lượng chất lượng khoáng sản đưa vào khai thác thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Đến nay, trên địa bàn tỉnh, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã khoanh định được 02 khu vực có khoáng sản phân tán nhỏ lẽ, cụ thể: Khu vực titan tại Bàu Dum, Bàu Sen xã Sen Thủy với diện tích 141 ha và khu vực mỏ quặng Mangan tại các xã: Kim Hóa, Thuận Hóa, Thạch Hóa, Nam Hóa với diện tích 31,44 ha. Bên cạnh đó, UBND tỉnh đã phê duyệt bổ sung quy hoạch và khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2016 - 2020 để có cơ sở cấp phép theo quy định. Đối với tài nguyên, khoáng sản chưa khai thác, tỉnh thường xuyên quan tâm chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các sở, ngành và UBND các huyện, thị xã, thành phố, xã, phường, thị trấn triển khai công tác bảo vệ chặt chẽ; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiểm tra, ngăn chặn, chấn chỉnh, xử lý các hoạt động khai thác khoáng sản trái phép nhằm bảo vệ môi trường, sinh thái, đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.

Công tác lập quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản thuộc thẩm quyền cũng được triển khai kịp thời, đúng quy định và phù hợp với Chiến lược khoáng sản đề ra. Theo đó, từ khi triển khai thực hiện Luật Khoáng sản năm 2010 đến nay, UBND tỉnh đã ban hành 03 Quyết định phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản; rà soát khoanh định khu vực cấm hoạt động khoáng sản, khu vực tạm thời cấm hoạt động khoáng sản đảm bảo quy định pháp luật; phê duyệt 1.787 khu vực cấm với tổng diện tích 390.657,95 ha và 171 khu vực tạm thời cấm với tổng diện tích 14.034,27 ha; giao Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành đơn vị có liên quan, Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố tổ chức triển khai thực hiện. Đến nay, trên địa bàn tỉnh chưa phát hiện trường hợp khai thác khoáng sản trái phép tại khu vực cấm, tạm cấm hoạt động khoáng sản.

Ngoài ra, công tác thanh kiểm tra hoạt động khoáng sản cũng được quan tâm, chú trọng và ngày càng tăng cường nên đã góp phần đưa công tác quản lý Nhà nước về tài nguyên và môi trường đi vào nề nếp, lập lại kỷ cương pháp luật. Hàng năm, UBND tỉnh đã giao cho các sở, ngành, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch thanh tra, trong đó có lĩnh vực khoáng sản. Cùng với hoạt động thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch, tỉnh đã tập trung chỉ đạo thực hiện thường xuyên các cuộc kiểm tra đột xuất ngoài giờ hành chính để xử lý các hoạt động khai thác khoáng sản trái phép. Từ năm 2012 đến nay, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức và phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương, tiến hành 06 cuộc thanh tra về việc chấp hành pháp luật trong hoạt động khoáng sản, 05 cuộc thanh tra trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với các huyện thành phố, 03 cuộc kiểm tra theo kế hoạch và hàng trăm cuộc kiểm tra đột xuất về việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động khoáng sản của tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, trên địa bàn tỉnh còn có các cuộc thanh tra, kiểm tra, giám sát của Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra chính phủ, Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường, Đoàn Đại biểu Quốc hội, HĐND tỉnh thực hiện. Qua thanh tra cho thấy, hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản tại các đơn vị đã dần đi vào nề nếp, việc lập và hoàn thiện hồ sơ trong khai thác khoáng sản được quan tâm thực hiện. Các đơn vị được cấp phép khai thác đã có nhiều cố gắng trong việc đầu tư máy móc thiết bị nhằm khai thác, chế biến khoáng sản ngày càng hiệu quả; có biện pháp để giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong hoạt động khai thác chế biến khoáng sản. Đa số các đơn vị đã thực hiện chương trình quan trắc giám sát chất lượng môi trường định kỳ hàng năm theo quy định; việc quản lý, sử dụng đất tại các khu vực khai thác mỏ về cơ bản đã được tuân thủ đúng pháp luật. Cũng qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện những vi phạm như: Khai thác cát lòng sông, cát san lấp không có Giấy phép; mua bán, vận chuyển, tiêu thụ và tàng trữ cát, sạn là vật liệu xây dựng thông thường không có nguồn gốc hợp pháp; lập bến bãi tập kết cát sỏi trái phép; khai thác khoáng sản vượt so với công suất được phép khai thác... Qua đó, lực lượng chức năng đã lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính hàng trăm trường hợp, ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính và truy thu lợi nhuận thu được với số tiền trên 8,9 tỷ đồng.

Tuy nhiên, hiện nay, công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh vẫn đang gặp phải những khó khăn như: Bộ Tài nguyên và Môi trường chậm khoanh định và công bố khu vực có khoáng sản phân tán nhỏ lẽ nên chưa có cơ sở để thực hiện việc lập quy hoạch một số điểm mỏ khoáng sản nhỏ lẽ cho phát triển kinh tế của địa phương; hoạt động khai thác khoáng sản trái phép vẫn còn xảy ra, nhất là đối với khoáng sản đất san lấp, cát làm vật liệu xây dựng thông thường; việc phối hợp giữa các ngành, địa phương trong hoạt động giám sát trữ lượng khai thác chưa thường xuyên, đặc biệt là đối với cát, sỏi lòng sông; ý thức chấp hành pháp luật về kê khai sản lượng khai thác và quy định khác trong hoạt động khoáng sản của một số đơn vị chưa tốt...

Để công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản ngày càng thực hiện có hiệu quả, góp phần phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh, thời gian tới, thiết nghĩ, Bộ Tài nguyên và Môi trường cần giao Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam mở nhiệm vụ điều tra địa chất về khoáng sản bằng vốn ngân sách Nhà nước đối với các điểm khoáng sản nhỏ lẻ trên địa bàn tỉnh; thăm dò tài nguyên khoáng sản vùng ven biển nhằm đánh giá đầy đủ, toàn diện tiềm năng khoáng sản; quy định về tiêu chuẩn giám đốc điều hành mỏ đối với các mỏ làm vật liệu xây dựng thông thường, khai thác lộ thiên, không sử dụng vật liệu nổ theo hướng đơn giản, gọn nhẹ, phù hợp với thực tế của địa phương... 

N.Q